Jakiej relacji pragnę?

Wartości są czymś więcej niż listą cech, które chcielibyśmy znaleźć u partnera.

Określają sposób, w jaki pragniemy żyć, podejmować decyzje, traktować innych ludzi i być traktowani.

Dla jednej osoby szczególnie ważne będą szczerość i lojalność. Dla innej wolność, rozwój, duchowość, rodzina, odpowiedzialność czy wspólnota doświadczeń.

Wiele wartości może ze sobą współistnieć, choć nie zawsze nadajemy im taką samą wagę.

Dlatego warto odróżnić wartości kardynalne od preferencji i oczekiwań.

Wartości kardynalne — fundament, którego nie chcę porzucić

Są to wartości tak istotne dla naszej tożsamości i sposobu życia, że trwałe zaprzeczanie im w relacji oznaczałoby rezygnację z czegoś fundamentalnego.

Mogą dotyczyć choćby uczciwości, wzajemnego szacunku, wierności rozumianej zgodnie ze wspólnymi ustaleniami, autonomii, rodzicielstwa, światopoglądu lub sposobu rozumienia odpowiedzialności.

Nie istnieje jedna lista wartości kardynalnych właściwa dla wszystkich ludzi.

To, co dla jednej osoby jest nienegocjowalną zasadą, dla innej może być obszarem otwartym na rozmowę i kompromis.

Rozbieżność przekonań może być przestrzenią dialogu. Głęboka sprzeczność wartości kardynalnych może oznaczać rzeczywistą niezgodność życiowych dróg.

Nie każdą taką różnicę da się rozwiązać większą cierpliwością, lepszą komunikacją czy pracą nad sobą.

Preferencje — przestrzeń elastyczności

Preferencje dotyczą tego, jak lubimy spędzać czas, odpoczywać, organizować codzienność czy okazywać uczucia.

Mogą być ważne, ale często pozwalają na uzgadnianie rozwiązań, które uwzględniają odmienność obu osób.

Jednocześnie nie warto z góry uznawać czegoś za drobną preferencję tylko dlatego, że tak postrzega to otoczenie. Znaczenie danej kwestii zależy również od jej miejsca w naszym życiu.

Bliskość wymaga otwartości, ale nie wymaga zatarcia granic między dwojgiem ludzi.

Możemy dzielić życie, emocje, plany i codzienność, zachowując przy tym własną tożsamość, odrębność i prawo do podejmowania decyzji.

Granice pomagają nam rozpoznawać, na co jesteśmy gotowi, czego nie chcemy i jakie zachowania są dla nas nieakceptowalne.

Nie służą do sterowania drugim człowiekiem.

Są sposobem wyrażania odpowiedzialności za siebie.

Mogę powiedzieć, czego potrzebuję i na co się nie zgadzam. Mogę również zdecydować, co zrobię, kiedy określone zachowanie będzie się powtarzać.

Nie mogę natomiast ustanawiać własnych granic jako narzędzia wymuszania cudzych uczuć, decyzji czy przemiany.

Kiedy trudno mi powiedzieć „nie”?

Warto przyjrzeć się temu, co dzieje się we mnie, gdy moje potrzeby różnią się od potrzeb drugiej osoby.

Czy odczuwam napięcie?

Czy obawiam się rozczarowania partnera?

Czy automatycznie zaczynam tłumaczyć swoje stanowisko, zanim jeszcze zostanie zakwestionowane?

Czy czasami zgadzam się na coś nie dlatego, że naprawdę tego chcę, lecz dlatego, że boję się konsekwencji odmowy?

W takich chwilach możemy odkrywać, że nasze granice są związane nie tylko z przekonaniami, lecz także z emocjami i utrwalonymi wzorcami reagowania.

Wiele osób rozpoczyna poszukiwanie bliskości od pytania:

„Co powinienem zrobić, aby druga osoba mnie pokochała?”.

Później może ono przybierać inne formy:

„Jak mam się zachowywać, żebyśmy się nie kłócili?”.

„Jak lepiej rozumieć partnera, żeby przestał się wycofywać?”.

„Co jeszcze mogę w sobie zmienić, aby nasza relacja była szczęśliwa?”.

Niektóre z tych pytań mogą prowadzić do wartościowej refleksji.

Ale warto zauważyć, kiedy zaczynają opierać się na założeniu, że to od nas zależy odpowiedzialność za całą więź.

W BCD rozróżniamy troskę od nadodpowiedzialności.

Mogę rozwijać umiejętność dialogu, uczyć się rozpoznawania emocji, szanować granice i podejmować próby naprawy po konflikcie.

Nie mogę jednak zdecydować za drugą osobę, że będzie gotowa do bliskości, szczerości czy współdziałania.

Mogę zaoferować kontakt. Nie mogę samodzielnie stworzyć wzajemności.

Jaką osobą chcę być w relacji?

To pytanie jest równie ważne jak oczekiwania wobec przyszłego lub obecnego partnera.

Czy chcę być osobą, która potrafi słuchać?

Czy umiem przyznać się do błędu i naprawiać to, co zraniłem?

Czy potrafię troszczyć się o drugiego człowieka bez rezygnowania z własnych potrzeb?

Czy moje działania odpowiadają wartościom, które uważam za ważne?

Nie chodzi o stworzenie idealnego obrazu siebie.

Chodzi o coraz większą zgodność pomiędzy tym, co deklaruję, czego pragnę i jak rzeczywiście postępuję.